حق استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای برای ملتها در حقوق بین الملل با تاکید بر برجام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران.

2 استادیار گروه حقوق بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.نویسنده مسئول

10.30495/alr.2022.1949165.2259

چکیده

زمینه و هدف: انرژی هسته­ای از زمان کشف تاکنون همواره از دو جهت کاربرد نظامی، و استفاده صلح­آمیـــز مورد توجه حقوقدانان و سیاستمداران بوده است. علیرغم صراحت مقررات معاهده جهانی منع گســترش سلاح­هــای هسته­ای، بر حق لاینفک و بدون تبعیض تمامی کشورها مبنی بر استفــاده صلح­آمیز از انرژی هسته­ای در تمام جوانب آن؛ برخی کشــورهای هسته­ای و حامیان آن‌ها در دهه­های اخیر از طریق ارائه تفاسیر حقوقـــی و انجام ترتیبات و اقدامات بین­المللی تلاش کرده­اند قلمرو برخورداری از این حق را برای کشور ایران به بهانه جلوگیری از اشاعه تسلیحات هسته­ای محدود نمایند. هدف تحقیق حاضر این است که ضمن مطالعه­ی حق کشورها مبنی بر استفاده صلح­آمیز از انرژی هسته­ای؛ برنامه­ی جامع اقدام مشترک (برجام) را که جهت جلوگیری از دست­یابی ایران به سلاح هسته­ای، طرح­ریزی و اجرا شده است را مورد بررسی قرار دهد.
روش: تحقیق حاضر به روش کتابخانه­ای گردآوری شده است. همچنین سایت­ها و مقالات الکترونیکی جهت به دست آوردن مستندات، مطالب و اطلاعات مورد استفاده قرار گرفتند.
یافته­ها و نتایج: نگرانی جامعه­ی بین­الملل از دستیابی ایران به سلاح هسته­ای موجب مذاکرات طولانی و دامنه­داری با ایران شد که نهایتاً منجر به طرح موافقتنامه برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) گردید.  برجام حاصل تلاش­ گروه موسوم به 1+5 است که حاوی محدودیت­های فراوانی بر برنامه­ها و فعالیت­های هسته‌ای صلح­آمیز ایران است. در قبال محدودیت­های ذکر شده در برجام، تعهداتی نیز بر عهده­ی گروه 1+5 گذاشته شده است که در مرحله­ی اجرا محدودیت­ها بر علیه ایران به تمام و کمال اجرا شده است اما در مورد تعهدات مذکور کشـــور آمریکا به­ طور یک­جانبه از برجام خارج شد و دیگر کشورها نیز تا کنون به تعهدات خود پایبند نبوده­اند.

کلیدواژه‌ها